Sơ đồ mạng quán karaoke với MikroTik: WiFi trong phòng, tách mạng khách, giới hạn băng thông

Tám giờ tối thứ Bảy. Phòng 5 gọi xuống: WiFi yếu quá. Chủ quán mua thêm cục phát. Vẫn yếu.

Đây là chuyện của rất nhiều quán karaoke. Bài này đi qua một tối ở quán 12 phòng và vẽ lại sơ đồ mạng để tối đó trôi qua không ai phải gọi xuống quầy: sóng phát ngay trong phòng, mạng khách tách riêng, băng thông chia có trật tự, và một đường Internet dự phòng.

20:00: vì sao thêm cục phát mà vẫn yếu

Phòng hát được làm để giữ âm thanh ở bên trong: tường dày, bông hoặc mút cách âm, cửa nặng đóng kín, nhiều quán còn ốp thêm gương, kính hoặc khung kim loại. Chính những lớp đó làm sóng WiFi suy hao mạnh khi đi xuyên vào.

Vì vậy cục phát đặt ngoài hành lang, dù mạnh, vẫn cho sóng rất tốt ở hành lang và rất yếu trong phòng. Thêm một cục nữa ngoài hành lang thì hành lang càng mạnh, trong phòng vẫn vậy.

Mức suy hao mỗi quán một khác, tuỳ vật liệu. Cách duy nhất để biết chắc là đo sóng thực tế trong phòng khi cửa đóng.

Đưa sóng vào trong phòng: mỗi phòng 2 sợi dây

Mỗi phòng kéo 2 sợi cáp mạng từ tủ mạng:

1. Một sợi cho cục phát (AP) đặt ngay trong phòng. AP âm tường hoặc ốp trần loại công suất nhỏ là đủ, vì chỉ cần phủ một phòng. Switch PoE cấp điện qua chính sợi dây đó.
2. Một sợi cho đầu karaoke.

Đầu karaoke có cần đi dây không? Đầu karaoke đời mới có WiFi 5 hoặc WiFi 6 vẫn hát được qua WiFi, nhất là khi AP đặt ngay trong phòng. Nhưng giờ cao điểm cuối tuần, cả trăm điện thoại khách cùng dùng sóng, kênh WiFi đông lên rõ rệt. Đi dây cho đầu karaoke là phương án chắc nhất, và gần như không tốn thêm: đằng nào cũng kéo dây vào phòng cho AP, thêm một sợi nằm cùng đường.

Phòng nhỏ sát nhau có thể dùng chung một AP cho 2 phòng, nhưng chỉ nên quyết định sau khi đo sóng thực tế.

Mesh có thay được không? Mesh không dây truyền dữ liệu giữa các cục cũng bằng sóng, nên xuyên tường cách âm yếu y như vậy. Mesh có đi dây giữa các cục thì về bản chất là AP đi dây như sơ đồ trên.

Thiết bị

21:00: kín phòng, cả trăm điện thoại, nên tách 4 mạng

Hai chi tiết riêng cho quán karaoke:

• Mạng khách dùng dải /22 (khoảng 1.000 địa chỉ) và thời gian cấp IP ngắn, khoảng 1 giờ. Khách đến rồi đi liên tục; dải /24 với thời gian cấp IP mặc định dễ hết địa chỉ vào tối cuối tuần.
• Bật chặn các máy khách thấy nhau (client isolation) trên tên WiFi khách, để điện thoại của khách phòng này không truy cập được máy của khách phòng khác.

Với cách chia này, khách tải phim cỡ nào cũng không chạm được máy tính tiền, và một điện thoại nhiễm mã độc không lây sang đầu karaoke hay camera.

Nhưng vẫn chung đường Internet: mỗi máy khách một mức trần

Tách mạng giải quyết chuyện an toàn, chưa giải quyết chuyện băng thông. Tất cả vẫn đi ra cùng một đường Internet. Vài máy khách tải video nặng là đủ chiếm phần lớn đường truyền, đầu karaoke hát online bắt đầu giật.

Cách làm trên MikroTik:

1. Giới hạn mỗi máy khách một mức trần bằng hàng đợi PCQ. Mức trần đặt đủ xem YouTube, lướt mạng xã hội thoải mái, chỉ chặn việc một máy chiếm hết đường truyền.
2. Giới hạn tổng băng thông của cả mạng khách thấp hơn tổng đường truyền. Phần còn lại luôn dành cho đầu karaoke và máy tính tiền, nên hai mạng này luôn có đường đi, kể cả lúc mạng khách đầy.

22:30: nhà mạng đứt cáp

Với quán karaoke, mất mạng tối thứ Bảy là mất doanh thu ngay lúc đông nhất, nhất là quán hát online. RB3011 chạy được 2 đường Internet: bình thường đi đường 1, đường 1 đứt thì tự chuyển sang đường 2, có lại thì tự quay về. Nên chọn hai nhà mạng khác nhau.

Cách cấu hình tự chuyển đã có trong bài tập 2: toà nhà văn phòng 3 tầng (route kiểm tra ra Internet qua từng đường, không chỉ kiểm tra modem). Cấu hình đó dùng nguyên cho quán karaoke.

Dành cho kỹ thuật viên: giới hạn băng thông khách trên RB3011

Cấu hình tham khảo cho RouterOS v7. Giả định VLAN và tường lửa đã làm theo bảng trên (cách tạo VLAN, DHCP, tường lửa xem bài tập 1), đường truyền khoảng 300/300 Mbps. Các con số tốc độ dưới đây là ví dụ, chỉnh theo gói cước thực tế.

# --- Thời gian cấp IP ngắn cho mạng khách ---
/ip dhcp-server set [find interface=vlan20-guest] lease-time=1h

# --- Mỗi máy khách tối đa 10 Mbps tải xuống, 4 Mbps tải lên ---
/queue type
add name=pcq-khach-down kind=pcq pcq-rate=10M pcq-classifier=dst-address
add name=pcq-khach-up   kind=pcq pcq-rate=4M  pcq-classifier=src-address

# --- Cả mạng khách tối đa 120/180 Mbps (lên/xuống); phần còn lại dành cho karaoke và tính tiền ---
/queue simple
add name=wifi-khach target=172.16.20.0/22 queue=pcq-khach-up/pcq-khach-down max-limit=120M/180M

Lưu ý quan trọng về FastTrack. Cấu hình mặc định của MikroTik có luật FastTrack trong tường lửa. Các kết nối đã được FastTrack sẽ đi tắt, không qua hàng đợi, nên giới hạn trên sẽ không có tác dụng. Tắt luật FastTrack, hoặc giới hạn nó chỉ cho các mạng không cần xếp hàng:

# Xem luật FastTrack
/ip firewall filter print where action=fasttrack-connection
# Tắt luật đó (thay số thứ tự cho đúng)
/ip firewall filter disable <số>

Tắt FastTrack thì router phải xử lý từng gói tin, tải CPU tăng lên. Sau khi cấu hình, theo dõi tải CPU giờ cao điểm bằng /system resource print hoặc /tool profile. Nếu CPU thường xuyên cao, giữ FastTrack cho mạng karaoke và tính tiền, chỉ đưa mạng khách qua hàng đợi.

Kiểm tra: dùng một điện thoại vào WiFi khách, chạy thử tốc độ. Kết quả phải dừng quanh mức trần đã đặt; /queue simple print stats thấy lưu lượng đi qua hàng đợi wifi-khach.

Câu hỏi thường gặp

Quán hát online hết, có cần server bài hát không?
Không bắt buộc. Hát online thì bỏ server, nhưng khi đó đường Internet và đường dự phòng càng quan trọng. Nhiều quán giữ server bài hát nội bộ làm phương án dự phòng khi mất mạng.

Giới hạn băng thông khách thì khách có phàn nàn không?
Nếu mức trần đặt hợp lý, khách xem video, lướt mạng xã hội không thấy khác. Giới hạn chỉ chặn việc một vài máy tải nặng chiếm hết đường truyền của cả quán, thứ làm cả quán khó chịu.

Quán đang dùng AP hành lang, có phải thay hết không?
Không nhất thiết. AP hành lang vẫn dùng cho hành lang, sảnh, quầy. Chỉ cần bổ sung AP trong các phòng đo được sóng yếu.

12 phòng dùng RB3011 có đủ không?
Đủ với mức đường truyền phổ biến của quán karaoke. Điều cần theo dõi là tải CPU khi tắt FastTrack để giới hạn băng thông, như đã nói ở trên.